Blog kancelarii


Przerzucanie dochodów za pomocą cen transferowych – czyli tzw. transfer pricing – część II

Pojęcie ceny transferowej

W polskim prawie podatkowym nie ma definicji ceny transferowej. Art. 11 ust. 3a updop posługuje się jedynie pojęciem ceny transakcyjnej i tym samym nawiązuje do art. 3 pkt.10 o.p., który poprzez cenę transakcyjną rozumie cenę przedmiotu transakcji zawieranej pomiędzy podmiotami powiązanymi w rozumieniu przepisów prawa podatkowego dotyczących podatku dochodowego od osób fizycznych, podatku dochodowego od osób prawnych oraz podatku od towarów i usług. Definicja ta odnosi się to wszelkiego rodzaju transakcji, na podstawie których dochodzi do przeniesienia własności lub przekazania do używania dóbr materialnych i niematerialnych oraz udzielenie pożyczek, kredytów i świadczenie usług. Bardziej precyzyjne określenie właściwości odzwierciedlających istotę cen transferowych wywodzić można jedynie z międzynarodowych przepisów prawa podatkowego.

         Zgodnie z wytycznymi OECD ceny transferowe są to ceny, według których dane przedsiębiorstwo dostarcza towary lub wartości niematerialne dla przedsiębiorstw powiązanych jak i świadczy usługi. Innymi słowy są to ceny, które wzajemnie powiązane przedsiębiorstwa stosują między sobą w transakcjach handlowych. Cenami transferowymi nie są tylko takie ceny, które różnią się od tych, jakie ustaliłyby we wzajemnych relacjach podmioty niepowiązane. Pojęcie to należy rozpatrywać również w kontekście cen zgodnych z cenami stosowanymi powszechnie na wolnym rynku . Oznacza to, że definicja cen transferowych nie powinna z założenia mieć negatywnego wydźwięku a raczej wydźwięk neutralny. Mimo, że pojęcie to może służyć do realizacji praktyk zmierzających do obejścia przepisów prawa podatkowego, nie należy mu przypisywać tego rodzaju celów a priori. Ceny transferowe mogą być wykorzystywane także jako narzędzie optymalizacji podatkowej, tzn. środek przeznaczany do wyboru takich form i sposobów dokonywania transakcji, które są zgodne z prawem, a jednocześnie powodują minimalizację obciążeń podatkowych. W takim rozumieniu ceny transferowe są legalną konstrukcją stwarzającą podatnikowi możliwość osiągnięcia zamierzonego celu gospodarczego i w tym kontekście nie mogą być traktowane jako obejście prawa.

 Ceny transferowe a zasada długości ramienia

 Zasadę długości ramienia traktuje się jako międzynarodowy standard postępowania stosowany w przypadku przerzucania dochodów za pomocą cen transferowych. Stanowi ona klauzulę generalną będącą najważniejszym kryterium pozwalającym na ustalenie czy cena zastosowania w danej transakcji jest możliwa do zaakceptowania z punktu widzenia interesów fiskalnych państwa. Zasada ta w swojej treści formułuje nakaz, aby mimo powiązań zachodzących pomiędzy przedsiębiorcami, układali oni wzajemne stosunki handlowe „trzymając kontrahenta na długość ramienia”, czyli na odpowiedni dystans. Istotą tej zasady jest obowiązek kształtowania ogółu warunków transakcji w taki sposób, w jaki uczyniłyby to przedsiębiorstwa nie będące we wzajemnych powiązaniach, konkurujące ze sobą na wolnym rynku. Podmioty funkcjonujące w ramach przedsiębiorstw powiązanych zgodnie z tą regułą traktuje się tak, jakby były one indywidualnymi oraz samodzielnymi uczestnikami rynku. Z uwagi na to, że w transakcjach handlowych pomiędzy niepowiązanymi przedsiębiorstwami o podziale zysków decydują mechanizmy rynkowe, badanie cen transferowych sprowadza się do ustalenia, czy odpowiadają one cenom rynkowym w porównywalnych transakcjach.

 Pojęcie i istota podmiotów powiązanych

Definicja podmiotów powiązanych uregulowana została w art. 9 ust. 1 (a) i (b) Modelowej Konwencji OECD w sprawie Podatku od Dochodu i Majątku. Według jej zapisów pomiędzy dwoma przedsiębiorstwami występują wzajemne powiązania jeżeli jedno z nich ma udział bezpośrednio lub pośrednio w zarządzaniu, kontroli lub kapitale drugiego (spółka matka i córka) lub ta sama osoba ma udział bezpośrednio lub pośrednio w zarządzaniu, kontroli lub kapitale obu przedsiębiorstw (spółki siostry).

 Rodzaje powiązań pomiędzy podmiotami

Dokonując analizy definicji podmiotów powiązanych w znaczeniu krajowym i międzynarodowym należy zauważyć, że pojęcie krajowych podmiotów powiązanych ma dużo szerszy zakres. Ustawodawca wskazał, że polskich rezydentów, poza powiązaniami osobowymi i kapitałowymi mogą również łączyć powiązania o charakterze rodzinnym, majątkowym oraz wynikające ze stosunku pracy. Jednocześnie zarówno w art. 11 updop jak i art. 25 updof scharakteryzował każde z tych powiązań.

         Powiązanie kapitałowe występuje w przypadku, gdy jeden podmiot posiada bezpośrednio lub pośrednio udział w kapitale innego podmiotu  w wysokości nie mniejszej niż 5%. Nie jest przy tym istotna liczba głosów, które znajdują się w posiadaniu wspólnika czy uprzywilejowanie jego praw udziałowych . Przy ustalaniu czy spełniona jest przesłanka udziału w kapitale danego podmiotu bierze się pod uwagę wartość nominalną udziału, bez względu  na sposób  jego  pokrycia. Powiązania kapitałowe możemy podzielić na powiązania o bezpośrednim udziale w kapitale innego podmiotu (tzw. relacja „spółka matka” – „spółka córka”) oraz powiązania gdzie udział w kapitale innego podmiotu jest udziałem pośrednim (tzw. relacja „spółka babka” – „spółka wnuczka”, gdzie występuje dodatkowo podmiot trzeci, który pełni funkcję „spółki córki” dla „spółki babki” i jednocześnie „spółki matki” dla „spółki wnuczki”). Powiązania kapitałowe mogą również pojawiać się w przypadku posiadania przez dwa podmioty wspólnego udziałowca. W przypadku udziałowca bezpośredniego są to relacje pomiędzy „spółkami siostrami”, w przypadku pośredniego, powiązania pozostają w relacji pomiędzy „spółkami kuzynkami”, dla których wspólnym podmiotem pozostaje „spółka babka”.

         Jako pośredni udział w kapitale drugiego podmiotu klasyfikuje się przypadek, w którym podmiot A posiada w kapitale podmiotu B określony udział, a podmiot B posiada taki sam udział w kapitale podmiotu C. W tej sytuacji podmiot A posiada udział pośredni w kapitale podmiotu C w tej samej wysokości lub jeżeli te wartości są różne, za wysokość udziału pośredniego przyjmuje się wartość niższą.

Powiązania kapitałowe mają miejsce zarówno w sytuacji gdy wszystkie podmioty wchodzące w skład grupy podmiotów powiązanych mają siedzibę lub miejsce zamieszkania na obszarze jurysdykcji jednego kraju, jak i w sytuacji gdy chociaż część z tych podmiotów podlega jurysdykcji innego państwa.

Poza powiązaniami kapitałowymi ustawodawca zdefiniował również powiązania osobowe, które dalej podzielić można na powiązania rodzinne oraz wynikające ze stosunku pracy. Powiązania osobowe (nazywane także organizacyjnymi bądź zarządczymi), występują w przypadku gdy ten sam podmiot ma udział bezpośredni lub pośredni w zarządzaniu lub kontroli innych podmiotów. O powiązaniach osobowych można mówić zarówno w kontekście powiązań krajowych jak i międzynarodowych.

         Przez powiązanie rodzinne należy rozumieć małżeństwo, pokrewieństwo lub powinowactwo do drugiego stopnia. Nie ma natomiast ustawowej definicji powiązań wynikających ze stosunku pracy. W doktrynie został wyrażony pogląd, że powiązania takie mają miejsce, w przypadku gdy jedną z osób pełniących funkcje w jednym z podmiotów łączy z drugim podmiotem stosunek pracy . Podobnie nie został dookreślony w obowiązujących przepisach charakter powiązań majątkowych. Przyjmuje się jednak, że związki majątkowe mają miejsce w sytuacjach współwłasności lub stosunków zobowiązaniowych powstałych na podstawie umowy cywilnoprawnej.

Ewelina Skonieczka

About Ewelina Skonieczka

  •  

Zostaw komentarz

social media
social media
social media