Blog kancelarii


TYMCZASOWE ARESZTOWANIE

Jest najbardziej dotkliwym, bo izolacyjnym środkiem zapobiegawczym, którego przesłanki zastosowania uregulowane są w kodeksie postępowania karnego.  Tymczasowe aresztowanie można zastosować w celu zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania, a w wyjątkowych przypadkach także w celu zapobiegnięcia popełnieniu przez oskarżonego nowego ciężkiego przestępstwa. Można ten środek zastosować tylko wtedy gdy zabrane dowody wskazują na duże prawdopodobieństwo, że oskarżony popełnił przestępstwo.

Oprócz powyższych przesłanek ogólnych, aby można było zastosować tymczasowe aresztowanie mus i wystąpić jedna z przesłanek szczególnych tj.:

  • musi zachodzić uzasadniona obawa ucieczki lub ukrycia się oskarżonego, zwłaszcza wtedy gdy nie można ustalić jego tożsamości albo nie ma on w kraju stałego miejsca pobytu,
  • musi zachodzić uzasadniona obawa matactwa tj. bezprawnego nakłaniania do składania fałszywych zeznań lub wyjaśnień lub w inny sposób utrudniania postępowania przez oskarżonego,
  •  potrzeba zastosowania wobec oskarżonego środka zapobiegawczego może być uzasadniona również grożącą oskarżonemu surową karą w związku z zarzuceniem mu popełnienia zbrodni lub występku zagrożonego karą co najmniej 8 lat pozbawienia wolności albo gdy sąd pierwszej instancji skazał nieprawomocnie oskarżonego na karę nie niższą niż 3 lata
  •  musi zachodzić uzasadniona obawa, że osoba, której zarzucono popełnienie zbrodni lub umyślnego występku ponownie może popełnić przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub bezpieczeństwu powszechnemu zwłaszcza jeżeli popełnieniem takiego przestępstwa groziła.

Art. 259 Kpk stanowi jednak, że jeżeli szczególne względy nie stoją temu na przeszkodzie należy odstąpić od tymczasowego aresztowania, zwłaszcza gdy pozbawienie oskarżonego wolności:

  • spowodowałoby dla jego życia lub zdrowia poważne niebezpieczeństwo
  • pociągałoby wyjątkowo ciężkie skutki dla oskarżonego lub jego najbliższej rodziny,
  • przestępstwo zagrożone jest karą pozbawienia wolności nie większą niż 1 rok
  • istnieje podstawa do przewidywania, że wymierzona kara będzie z warunkowym zawieszeniem pozbawienia wolności.

Tymczasowe aresztowanie może być stosowane zarówno w postępowaniu przygotowawczym jak i w postępowaniu przed sądem. W postępowaniu przygotowawczym o zastosowaniu tymczasowego aresztowania orzeka Sąd Rejonowy, w którego okręgu prowadzi się postępowanie a w wypadkach niecierpiących zwłoki także inny sąd. Robi to na wniosek Prokuratora.

W postępowaniu przygotowawczym właściwym do zastosowania tymczasowego aresztowania jest sąd rejonowy w okręgu, którego prowadzi się postępowanie a w wypadkach niecierpiących zwłoki inny sąd rejonowy. Sąd rozstrzyga w przedmiocie tymczasowego aresztowania na wniosek prokuratora. W przypadku zatrzymania wniosek do sądu o zastosowanie tymczasowego aresztowania musi wpłynąć przed upływem 48h od chwili zatrzymania. Zatrzymanie w wypadku wpłynięcia wniosku o tymczasowe aresztowanie przedłuża się o 24h wobec powyższego sąd ma 24h na rozpoznanie wniosku. Podejrzany po wpłynięciu wniosku o tymczasowe aresztowanie może zgodnie z prawem pozostawać zatrzymany więc łącznie na max. 72h do rozpoznania wniosku.

Sąd wniosek prokuratora o zastosowanie tymczasowego aresztowania rozpoznaje na posiedzeniu, na które doprowadza się podejrzanego. Przed zastosowaniem tymczasowego aresztowania sąd podejrzanego wysłuchuje. Jeżeli podejrzany ma obrońcę to zawiadamia się obrońcę o terminie posiedzenia. W posiedzeniu ma prawo wziąć udział także prokurator. Ustawodawca nie przewiduje udziału innych podmiotów w tym posiedzeniu w związku z tym nie uczestniczy w nim pokrzywdzony i publiczność. Na powyższym posiedzeniu podejrzany ma prawo do złożenia wyjaśnień. Może też odmówić składania wyjaśnień. Sąd orzeka o w składzie jednoosobowym w formie postanowienia, którym albo wniosek o zastosowanie tymczasowego aresztowania uwzględnia albo wniosku nie uwzględnia. Sąd może uwzględnić wniosek o zastosowanie tymczasowego aresztowania w taki sposób, że widzi potrzebę zastosowania innego środka zapobiegawczego niż tymczasowe aresztowanie. W takiej sytuacji wniosek jest uwzględniany tylko częściowo przez zastosowanie innego środka zapobiegawczego.

 Podstawą zastosowania przez sąd tymczasowego aresztowania są dowody wskazujące na wysokie prawdopodobieństwo popełnienia przestępstwa, które muszą być jawne dla podejrzanego. Jeżeli sąd wniosek o zastosowanie tymczasowego aresztowania uwzględnia to w postanowieniu określa również czas trwania tymczasowego aresztowania podając datę i godzinę, do której ma on trwać i okres. Czas trwania tymczasowego aresztowania liczy się od dnia zatrzymania. Maksymalny czas trwania tymczasowego aresztowania nie może przekroczyć 3 miesięcy licząc od daty zatrzymania.

Postanowienie o zastosowaniu tymczasowego aresztowania doręcza się podejrzanemu. Na postanowienie to podejrzanemu przysługuje zażalenie do sądu drugiej instancji za pośrednictwem sądu meriti. Prokuratorowi na niezastosowanie tymczasowego aresztowania lub zastosowanie innego środka zapobiegawczego niż tymczasowe aresztowanie również przysługuje zażalenie do sądu drugiej instancji za pośrednictwem sądu rozpoznającego sprawę. Zażalenie wnosi się w terminie 7 dni od doręczenia postanowienia. Sąd odwoławczy rozpoznaje zażalenie na posiedzeniu. Kpk nie przewiduje doprowadzenia podejrzanego na posiedzenie w przedmiocie zażalenia na postanowienie o zastosowaniu tymczasowego aresztowania. Może reprezentować jego interesy obrońca. Sąd odwoławczy w przypadku zażalenia na postanowienie składanego przez prokuratora ma prawo zażalenie prokuratora uwzględnić i zastosować po raz pierwszy tymczasowe aresztowanie. Wobec tego ustawodawca wprowadził w art. 426 § 2 kpk tzw. zaskarżalność poziomą co ozn., że na postanowienie sądu odwoławczego w przedmiocie zastosowania tymczasowego aresztowania wydane po rozpoznaniu zażalenia na postanowienie sądu rejonowego o niezastosowaniu tymczasowego aresztowania przysługuje zażalenie do tego sądu odwoławczego, który rozpoznaje je w innym składzie.

Ewelina Skonieczka

About Ewelina Skonieczka

  •  

Zostaw komentarz

social media
social media
social media